Tượng đài Thánh Gióng: Học thuật và học phiệt

Tháng Ba 7, 2014 at 1:42 sáng Để lại bình luận

tuong thanh giongLang thang trên trang mạng ABS tình cờ lại đọc được bài của TS Nguyễn Văn Khải (Ông già Ô zôn) đăng trên DLB nhan đề “Đây không phải là tượng Thánh Gióng” (lên mạng 5.3.2014), chợt nhớ cách đây trên 10 năm, khi người ta mới đặt vấn đề xây dựng tượng đài Thánh Gióng, tôi đã có bài viết về vấn đề này. Ý kiến của tôi hồi đó được nhiều bạn đọc tán thành. Nhưng người ta phớt lờ. Bây giờ, “ván đã đóng thuyền” (tượng đài đã hoàn thành mấy năm rồi) nói lại cũng chẳng để làm gì (1). Chỉ nhân ý kiến của TS Nguyễn Văn Khải, xin nêu lại cho vui và cũng thấy được thái độ Học phiệt trong khoa học mà thôi. Bài này được đăng trên báo Khoa học & Đời sống số 39 ra ngày 23.5.2003. Sau đây là nguyên văn bài báo:

PDK

*

GÓP Ý VỀ TƯỢNG ĐÀI THÁNH GIÓNG Ở SÓC SƠN: THÁNH GIÓNG CỞI TRẦN HAY MẶC ÁO?P1070957P1070958

Hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, mặc giáp sắt, đội nón sắt, cầm roi sắt đã ăn sâu trong tiềm thức của nhân dân ta hàng ngàn năm nay, không nên thay đổi.

Tượng đài Thánh Gióng sẽ được đặt trên đỉnh Đá Chồng cao 297 mét tại thôn Phù Mã, xã Phù Linh, Sóc Sơn, Hà Nội. Đây sẽ là một tượng đài hoành tráng tái hiện lại hình ảnh kỳ vĩ về người anh hùng huyền thoại chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta trong buổi bình minh của lịch sử. Ngày 2.5.2003 tại Hà Nội ngành văn hóa đã tổ chức buổi Tọa đàm về ý tưởng lịch sử, nghệ thuật của công trình này. Tham gia Tọa đàm gồm nhiều nhà khoa học, nhà điêu khắc và các kiến trúc sư với mục đích nêu được những ý kiến định hướng (hay gợi ý) cho việc sáng tác mẫu tượng đài Thánh Gióng. Sau đây xin tóm tắt một số ý kiến có đề cập đến trang phục Thánh Gióng, điều mà rất nhiều người hết sức quan tâm :

– GS Trần Quốc Vượng: Đây là một người anh hùng văn hóa. Nên làm tượng Thánh Gióng cưỡi ngựa, một chân ngựa đặt lên bệ, ba chân tung vó trên đỉnh núi. Thánh Gióng cầm roi tre đằng ngà, cởi trần, đóng khố như người Đông Sơn. Nhất định là một ông Gióng trẻ , chứ làm người lớn rồi thì lại nhầm với Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt.

– Nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc: Gióng cởi trần, cường tráng, đóng khố bao, cưỡi ngựa phi ngược chiều gió. Thánh cầm roi sắt hoặc tre đằng ngà, vươn mình về phía trước. Đừng “trang bị đến tận răng” cho Thánh Gióng (ý nói đừng trang bị vũ khí cho Gióng- PDK chú thêm).

– PGS TS Diệp Đình Hoa: Tạc tượng em bé theo hình ta vẫn thấy trên cán dao găm thuộc văn hóa Đông Sơn. Gióng cưỡi ngựa, không giáp trụ, bụi tre đằng ngà và nhất là dấu chân ngựa là chi tiết rất đắt.

Những ý kiến trên có tính chất định hướng, gợi ý cho các nhà kiến trúc, điêu khắc khi sáng tác mẫu tượng đài Thánh Gióng. Đa số ý kiến của các nhà nghiên cứu trong cuộc tọa đàm đều cho rằng hình ảnh Thánh Gióng thể hiện trên tượng đài phải là một người trẻ tuổi, cưỡi ngựa và đặc biệt là cởi trần, đóng khố. Vậy chúng ta có nên chấp nhận một hình ảnh Thánh Gióng theo gợi ý này không?

Để trả lời câu hỏi này chúng ta lại phải quay trở lại nội dung truyền thuyết Thánh Gióng. Bối cảnh của truyền thuyết này là thời Hùng Vương thứ 6. Lúc này, nước Văn Lang đang ở giai đoạn văn hóa đồ đồng, sơ kỳ đồ sắt (với khung niên đại 2800 – 2000 năm cách ngày nay). Lúc này, đồ đồng đã phát triển với kỹ thuật cao, còn đồ sắt thì mới xuất hiện và đang rất hiếm hoi. Vũ khí bằng sắt, với tính năng ưu việt của nó, cứng nhọn, sắc bén hơn nhiều so với vũ khí bằng đồng, đó là mơ ước, khát khao của những người Việt cổ để trang bị cho những người chiến binh trong công cuộc chống giặc ngoại xâm. Không phải ngẫu nhiên mà truyền thuyết lại trang bị cho Thánh Gióng ngựa sắt, roi sắt, nón sắt, giáp sắt. Đây là thể hiện niềm khát khao của dân tộc ta trong việc trang bị vũ khí để đối đầu với giặc mạnh . Không có roi sắt, ngựa sắt, giáp sắt, nón sắt thì không thể thành hình tượng Thánh Gióng ! Tất nhiên, những người chủ trương để cho Thánh Gióng cởi trần đóng khố sẽ giải thích rằng, lúc này Thánh đang chuẩn bị bay lên trời nên đã cởi giáp sắt để lại. Nhưng hình tương về người anh hùng phải mang tính khái quát cao. Cởi áo chỉ là một chi tiết nhỏ.Nếu chỉ cởi trần, đóng khố, búi tóc thì tôi e rằng sẽ thành hình tượng chàng Thạch Sanh mất!

Nhiều người quan niệm rằng, nói đến nền văn minh Đông Sơn là phải nói đến hình ảnh những người cởi trần, đóng khố. Đó là một quan niệm hết sức phiến diện, đánh giá quá thấp nền văn minh Đông Sơn chói sáng của dân tộc ta. Người Đông Sơn đã biết ăn mặc đẹp. Không những đẹp mà còn có trang phục thướt tha. Những hình ảnh người múa hát được khắc họa trên các mặt trống đồng minh chứng điều đó (xem hình, click vào để phóng to). Họ chỉ cởi trần đóng khố khi vào rừng săn thú hay xuống sông bắt cá để cho thuận tiện mà thôi. Còn khi đánh giặc, nếu chưa đủ trang bị giáp sắt như Thánh Gióng thì ít ra cũng có vỏ cây, da thú để che thân, chống lại những ngọn giáo, mũi tên của kẻ thù. Chẳng có ai lại cưỡi ngựa mà cởi trần, đóng khố cả. Đây là một hình ảnh cọc cạch , rất không hợp lý.

Tóm lại, việc tạc tượng Thánh Gióng cởi trần đóng khố là không hợp lý, không phù hợp với truyền thuyết cũng như thực tế lịch sử, cũng không nêu bật được ước mơ, khát vọng của dân tộc ta. Vậy nên tạc tượng Thánh Gióng như thế nào? Chúng tôi cho rằng, hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, mặc giáp sắt, đội nón sắt, cầm roi sắt đã ăn sâu trong tiềm thức của dân tộc ta hàng ngàn năm nay, không nên thay đổi (và cũng không có lý do gì để thay đổi) . Tất nhiên, ta không thể dùng chất liệu sắt để làm tượng mà phải dùng đồng đen, đá đen. Ngựa Gióng phải ở tư thế hai chân sau đặt vững chãi lên bệ, hai chân trước vươn lên trong tư thế chuẩn bị bay lên trời. Còn hình ảnh một chàng trai cởi trần, đóng khố, búi tóc…xin dành để khi nào đó chúng ta tạc tượng Thạch Sanh !

Tượng đài Thánh Gióng sẽ tồn tại lâu dài cùng truyền thuyết Thánh Gióng. Vì vậy, việc chọn trang phục cho Gióng cần phải hết sức thận trọng. Cả triều đình lo rèn đúc vũ khí hàng mấy tháng trời để trang bị cho người anh hùng của mình, sao chúng ta lại có thể tùy tiện cho người anh hùng của mình cởi trần, đóng khố được? Theo chúng tôi, cần nên tạo điều kiện cho đông đảo nhân dân tham gia góp ý kiến về về việc sáng tạo hình tượng Thánh Gióng.

*

Bài viết này của tôi được đăng trên báo KH& ĐS số 39, ra ngày 23.5.2003, được nhiều ý kiến đồng tình. Báo KH&ĐS sau đó đã tập hợp một số ý kiến phản hồi  của bạn đọc đăng trên  số 47 ra ngày 20.6.2003, với nhan đề “Thánh Gióng cởi trần hay mặc áo?”. Tuy nhiên, mọi việc chỉ dừng lại ở đó. Những người có trách nhiệm không hề có một động thái nào, cũng không có ý kiến gì biện luận, giải thích, làm sáng tỏ thêm (tôi mong chờ ý kiến của họ để tranh luận, làm sáng tỏ vấn đề, tuy nhiên chỉ nhận được sự im lặng). Và kết cục như chúng ta biết, tượng đài Thánh Gióng có trang phục như ngày nay mà TS Nguyễn Văn Khải đã phải thốt lên: Đây không phải là tượng Thánh Gióng? Đăng lại bài báo này, để bạn đọc thấy rằng, Học thuật của chúng ta mang nặng tính Học phiệt. Cái gì “trên” đã quyết rồi thì dù có góp ý bao nhiêu cũng thế thôi. Góp ý là chỉ để góp ý cho có vẻ dân chủ, chẳng có ý nghĩa gì cả.

Tượng đài  Thánh Gióng ở Sóc Sơn sẽ còn đứng đó lâu dài. Xin để cho hậu thế phán xét vậy !!!

PDK

Ghi chú (1) : Tượng đài Thánh Gióng trên đỉnh Đá Chồng, xã Phù Linh, Sóc Sơn, Hà Nội. Tượng  được đúc bằng đồng nguyên chất, trọng lượng 85 tấn, cao 11,07 mét, khánh thành ngày 5.10.2010

*

Xem bài liên quan: Đây không phải tượng Thánh Gióng của TS Nguyễn Văn Khải (bấm vào đường link dưới)

http://server8.kproxy.com/servlet/redirect.srv/sruj/scyaetcar/sfoivxjyknbf/p1/2014/03/ay-khong-phai-tuong-thanh-giong.html

 

 

 

Entry filed under: Uncategorized. Tags: .

Tôi đã mừng khi giặc chiếm Hoàng Sa Giả thuyết về nguồn gốc vua Lý Công Uẩn

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Ba 2014
M T W T F S S
« Feb   Apr »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Most Recent Posts


%d bloggers like this: