Thơ Vịnh sử

Tháng Tám 17, 2011 at 6:17 sáng Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Tôi làm thơ không nhiều. Trong quá trình nghiên cứu, tìm hiểu cuộc đời các vị danh nhân, do xúc cảm mà sáng tác được một số bài, tạm gọi là thơ Vịnh sử, thường ghi rải rác trong các trang bản thảo. Qua một thời gian dài, do nhiều lý do mà thất lạc mất. Nay còn nhớ được một số bài, xin chép vào đây. Thơ chưa được hay, chủ yếu là bám sát cuộc đời , hành trạng các vị danh nhân ca ngợi công lao và cống hiến của họ đối với Lịch sử dân tộc.

P D K

*

THÁI TỂ NGUYỄN DUY THÌ

Lời dẫn : Thái tể nguyễn Duy Thì là vị quan thanh liêm chính trực, yêu nước thương dân. Ngay từ khi còn làm Thiêm đô ngự sử ở Ngự sử đài, ông đã có tờ khải nổi tiếng gửi lên Chúa Trịnh, nêu bật tư tưởng dân là gốc nước, vạch trần bọn quan tham lại nhũng. Tờ khải được chúa nghe theo.

“Yên Lãng nhân ! Yên Lãng nhân !

Thiên hạ yên nguy thử hệ nhân”.(1)

Tờ khải đến nay còn nóng hổi

Muốn nên việc nước phải yêu dân. (2)

Tham nhũng bạo tàn trừ tận gốc,

Sâu dân mọt nước phải diệt tan.(3)

Chốn chốn được mùa, dân no đủ,

Thái bình thịnh vượng, ấy trời ban.(4)

2.8.2011

P D K

Chú thích : (1) Theo Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú thì  khi còn đi học, Nguyễn Duy Thì có nằm mộng thấy thần nhân đọc câu thơ này, nghĩa là : Người Yên Lãng nguoi Yên Lãng, thiên hạ yên nguy quan hệ ở người này.

(2): Ý lời khải của Nguyễn Duy Thì: Dân là gốc nước, đạo trị nước là yêu quý dân mà thôi.

(3): Ý lời khải: Chỉ vì kẻ thừa hành chưa biết thể theo đức ý của bề trên, chăm làm sự hà khắc, bạo ngược, đua đòi xa xỉ. Coi một huyện thì làm khổ dân một huyện, coi một xã thì làm khổ dân một xã. Phàm những việc nhiễu lạm, không việc gì là không làm. . .

(4): Ý lời khải: ” Lòng dân vui thích tức là được ý trời” và: “Phải làm chính sách giữ dân, thì dưới thuận lòng dân, trên hợp ý trời, chuyển tai biến làm điều lành, thóc lúa được mùa, người người no đủ, trong nước thái bình, cơ nghiệp ức muôn năm của nước nhà cũng nhờ đó mà bền vững lâu dài vậy”

Các chú thích 2, 3, 4 đều trích dẫn từ Đại Việt sử ký toàn thư

*

TƯỞNG NHỚ HAI VỊ CHÁNH SỨ

Lời dẫn : Hai vị Chánh sứ của ta, Nguyễn Duy Hiểu và Giang Văn Minh bị vua Sùng Trinh nhà Minh ra lệnh giết hại dã man, chọc mù hai mắt, trám miệng, mổ bụng tẩm thủy ngân rồi gửi giả về Việt Nam. Đây là tội ác trời không dung, đất không tha của kẻ thù nhỏ nhen và tàn bạo. Nên nhớ rằng, ngay khi hai bên dàn trận đánh nhau, người ta cũng không bao giờ giết sứ.

Người đời tưởng nhớ đến hai ông

Sứ mệnh hiểm nguy thật khôn cùng

“ Đồng Trụ chí kim đài dĩ lục

Đằng Giang tự cổ huyết do hồng”(1)

Vua nó nhỏ nhen càng ác độc

Sứ ta càng tỏ dạ  anh hùng

Thà chết không cam nhục quốc thể

Ngàn năm lẫm liệt tấm gương trung.

8.8.2011

P D K

Chú thích: Vế ra của vua Minh : “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục” (Cột Đồng trụ đến nay rêu đã phủ xanh – Chỉ cột đồng Mã Viện dựng trên đất nước ta, với lời nguyền Cột đồng gãy thì Giao Chỉ diệt vong) . Hai vị chánh sứ của ta đã đáp lại “ Đằng Giang tự cổ huyết do hồng” ( Sông Bạch Đằng từ xưa máu đã đỏ- chỉ máu quân xâm lược). Vua Sùng Trinh vừa thẹn vừa giận, đã sát hại hai vị chánh sứ của ta.

*

ĐÌNH NGUYÊN THÁM HOA PHAN KÍNH

Phan Kính đỗ Đình nguyên Thám hoa khoa Quý Hơi (1743), tuy là văn quan nhưng trong cuộc đời làm quan, ông lại được giao trọng trách như một võ tướng, làm Đốc đồng Tuyên Quang rồi  Tham mưu nhung vụ đạo Hưng hóa, tham gia tiễu phỉ giữ yên miền biên giới. Ông hi sinh trong khi đang làm nhiệm vụ tại quân doanh Hưng Hóa năm 1761, hưởng thọ 47 tuổi.

1

Quý Hợi vinh quy rạng biển cờ

Chí lớn công thành thỏa ước mơ.

“Trà Sạc thiên thu chung tú khí,

Lam Hồng vạn cổ tráng long cơ”(1)

Voi Mẹp nắng mưa bền dấu tích(2)

Từ đường bằng sắc chẳng phai mờ

Bảng vàng bia đá ngời tên tuổi

” Tinh lạc” còn truyền chuyện thuở xưa (3)

2

Ông thuở làm quan trải gian truân,

Tuyên Quang, Hưng Hóa chẳng dừng chân.

Phất cờ tiễu phỉ, yên biên giới,

Vun gốc nhân hòa , giữ lòng dân.

Chính trị-  Tâm công nêu đức lớn,

Ngoại giao- Lưỡng quốc rạng công huân.

Một giải biên thùy im tiếng súng,

Bình yên chim hót, tiếng ca ngân.

Chú thích: 1. Câu đối ở từ đường họ Phan, dịch nghĩa: Trà Sơn, Sạc Lĩnh nghìn năm chung đúc khí tốt; Sông Lam, Núi Hồng Lĩnh vạn cổ cơ đồ hưng thịnh.

2.Voi Mẹp: trước đền có hai con voi phục , dân địa phương gọi là voi mẹp.

3. Tinh lạc: Tương truyền hằng năm vào ngày giỗ Phan Kính có luồng ánh sáng như dải lụa bay về đậu trên đền thờ, dân địa phương gọi là Tinh Lạc.

*

ĐINH NHẬT TÂN

Đinh Nhật Tân là sĩ phu yêu nước chống Pháp thế kỷ 19, tham gia trong bộ chỉ huy nghĩa quân Nguyễn Xuân Ôn. Ông mất tại quân doanh năm 1886 khi cuộc khởi nghĩa đang tiến triển. Chủ tướng Nguyễn Xuân Ôn rất thương tiếc.

Thời cuộc biến thiên, vận nước suy

Treo ấn từ quan, dựng nghĩa kỳ

Yên Lý, Đồng Mờm , tan xác giặc

Vạn Phần , Xóm Hố , trổ binh uy

Tiếng súng chiến trường đang giòn nổ

Trướng màn quân thứ đã vội đi.

Việc nước, việc quân đang dang dở

Nghĩa kỳ mây phủ, tiếng sầu bi.

Chú thích: Yên Lý, Đồng Mờm, Vạn Phần, Xóm Hố là những địa điểm xẩy ra những trận đánh thắng của nghĩa quân Nguyễn Xuân Ôn.

Ảnh trên : Các GS, TS, các nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo về dự lễ giỗ lần thứ 372 và tọa đàm về Hoàng giáp Chánh sứ Nguyễn Duy Hiểu (2.7.2011). Phan Duy Kha ngồi ngoài cùng bên phải

Advertisements

Entry filed under: Uncategorized.

Chị nuôi Chùm thơ của TS Đinh Công Vỹ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Tám 2011
H B T N S B C
« Th7   Th9 »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Most Recent Posts


%d bloggers like this: