Lời ru của Mẹ

Tháng Mười Hai 16, 2010 at 12:02 chiều Bạn nghĩ gì về bài viết này?

 

  Mỗi một chúng ta, ai mà chẳng có một tuổi thơ trong vòng tay của mẹ.  Với lời ru nhẹ nhàng , âu yếm, thiết tha, mẹ ru  ta vào giấc ngủ êm đềm. Mỗi một đứa trẻ sinh ra trên đời này, ngay lập tức được sở hữu hai kho tang của cải quý giá vô ngần : Đó là gìong sữa ngọt ngào và lời ru êm ái của mẹ. Thật là bất hạnh cho đứa trẻ nào thiếu hai thứ đó. Thiếu sữa mẹ, đứa trẻ sẽ quặt quẹo , gầy yếu về thể chất. Thiếu lời ru, đứa trẻ sẽ cằn cỗi, khô héo về mặt tình cảm, tâm hồn.

    Ở miền Bắc, lời ru mở đầu bằng “à ơi” ,ở miền Nam, lời ru mở đầu bằng “ầu ơ”. Nhưng dù là à ơi hay ầu ơ thì ở đâu lời ru cũng dịu ngọt, thiết tha. Có thể nói rằng trên đời này không có lời nào âu yếm hơn lời ru của mẹ.

    Đứa trẻ nằm trong nôi, nằm trên võng, nằm trong lòng mẹ, lòng bà, nó chưa hề được tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên , qua lời ru, nó đã biết, đã cảm nhận được rất nhiều. Trong giấc ngủ của nó có “Con cò mà đi ăn đêm / Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao” , “Con mèo mà trèo cây cau / Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà”, lại có “Con kiến mà leo cành đa / Leo phải cành cụt, leo ra, leo vào” ,rồi lại có : “Cào cào giã gạo cho nhanh/ Ta may áo đỏ, áo xanh cho mày”. . . Cả một thế giới thiên thơ trẻ, đầy ắp ùa vào tâm hồn trẻ thơ. Một sự giáo dục thường xuyên, bền bỉ theo kiểu “ mưa dầm thấm lâu” đến với đứa trẻ thông qua lời ru. Lời ru chính là sự giáo dục , bồi đắp thế giới quan, nhân sinh quan cho đứa trẻ. Và, chúng ta có thể khẳng định điều này: Những đứa trẻ được lớn lên trong lời ru của mẹ thì tâm hồn sẽ phong phú hơn, tính tình sẽ dịu dàng hơn. Cho đến khi trưởng thành, dù sinh sống và làm việc ở đâu, trong hành trang mà người ấy mang theo có lời ru của mẹ. Bác Hồ, vị lãnh tụ kính yêu của chúng ta, dù đi khắp non châu bốn biển tìm đường cứu nước, vẫn không quên lời ru của mẹ hiền:

                  Xa nhà đã ngoại mươi niên

                   Đêm qua nghe tiếng mẹ hiền ru con

                                        ( Thơ Hồ Chí Minh)

    Tôi sinh ra ở một miền quê nghèo. Mẹ tôi không hề được đi học nhưng mẹ lại thuộc rất nhiều lời ru. Lời ru của mẹ là những câu ca dao, dân ca xứ Nghệ. Cho đến bây giờ, có những lời mẹ ru tôi từ thuở ấu thơ mà tôi vẫn nhớ như in. Những lời ru pha một chút buồn dịu ngọt, nhè nhẹ, man mác mà mỗi khi nhớ lại, tôi lại tưởng tượng đến chiếc võng trưa hè kẽo kẹt, ở ngoài kia ,tiếng ve sầu, chim chích, chim sẻ ,lúc khoan, lúc nhặt, như những khúc nhạc êm. Trong lời ru của mẹ tôi, không chỉ có  “cái cò, cái vạc, cái nông”…

                       Lên non mới biết non cao

                    Nuôi con mới biết công lao mẹ thầy (thầy =cha )

                        Có vàng, vàng xhẳng hay phô ( phô= nói)

                       Có con, con nói bi bô suốt ngày

                           Vàng kia thử lửa thử than

                        Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời

                           Con ơi mẹ dặn lời này

                        Sông sâu chớ lội, đò đầy khoan sang

                            Trăm năm gương bể khó hàn ( bể= vỡ)

                         Chỉ đứt khó nối, người ngoan khó tìm

                              Tham vàng bỏ ngãi ai ơi ( ngãi=nghĩa)

                          Vàng thì ăn hết , ngãi tôi hãy còn

    Và còn nhiều , nhiều nữa. Tôi đã nghe ,đã nhập tâm như thế, mặc dù có nhiều câu khi lớn lên tôi mới hiểu được ý nghĩa của nó. Lại có những câu cho đến bây giờ tôi vẫn không hiểu được ẩn ý, ví như:

                              Có tội thì lội xuống ao

                             Ba năm hết tội ,bồ chao cõng về

    Bồ chao là một loài chim. Ai có tội và có tội gì đây mà lại phải lội xuống ao? Và vì sao mà phải chờ “ ba năm” mới hết tội để được con chim bồ chao cõng về? Có phải đây là một luật tục, một tập tục đối xử với người có tội ở thời buổi sơ khai, còn di sót lại trong lời một câu hát ru chăng? Và còn nhiều câu nữa, cho đến bây giờ vẫn ám ảnh tôi như thế. Lại có những câu ngộ nghĩnh:

                                Cu Kỳ ăn trái thầu đâu

                              Cha mi hút thuốc cháy râu lẹm cằm (!)

                                  (   Cu Kỳ: chim cu gáy; trái thầu đâu= quả xoan)

    Có một hiện thực đáng buồn là những người mẹ trẻ bây giờ hầu như không biết hát ru con. Tôi đã thấy nhiều người phụ nữ, mỗi khi con khóc thì đem các thứ đồ chơi ra đánh xủng xoẻng để tạo âm thanh, thu hút sự chú ý của con, để con khỏi khóc. Có người thì lại đem các bài hát mới ra hát, giọng cứ khô không khốc. Có người không biết hát thì đem băng cassette ra mở thật to thay cho lời ru. Lại có người vì bận công việc suốt ngày mà giao con cho nhà trẻ, hoặc người giúp việc  mà không một lúc bế con, không tiếp xúc với con thì còn lúc nào mà hát ru! Phải chăng, cuộc sống hiện đại đã giết chết lời ru cổ truyền và chúng ta đang tự đánh mất một thứ của cải tinh thần vô giá ? Gần đây, nghành văn hoá có tổ chức một cuộc thi hát ru trên phạm vi toàn quốc , nhằm khơi dậy, nhằm hâm nóng lại lời ru cổ truyền của dân tộc. Đó là một ý tưởng tốt đẹp. Tuy nhiên ,sự trực tiếp tác động đến cộng đồng thì không đáng kể. Ở thành phố, người ta không hát ru con đã đành.Ở dưới luỹ tre làng kia cũng vắng tiếng hát ru. Thiếu lời ru, đứa trẻ lớn lên thiếu đi sự dịu dàng mềm mại, đời sống nội tâm nghèo nàn, tính tình dễ khô khan, ích kỷ. Thế hệ con cháu chúng ta sau này sẽ là những con người như thế ư ? Nếu thế thì rất đáng buồn .

     Lời ru của mẹ, thói quen ru con, đó là những giá trị văn hoá truyền thống, là tập quán đẹp trong tình mẫu tử của dân tộc ta mà chúng ta cần bảo tồn. Đánh mất lời ru, cuộc đời sẽ khô khan, trần trụi biết bao nhiêu. / .

                                                                                          Phan Duy Kha

   ( Trích trong cuốn Trải nghiệm đời người, Nxb Lao động, Hà Nội, 2009 )

Advertisements

Entry filed under: Uncategorized.

Họ Phan của tôi Lời bạt của Tiến sĩ Đinh Công Vĩ viết cho cuốn TỪ ĐIỆN KÍNH THIÊN TRIỀU LÊ ĐẾN TỔNG HÀNH DINH THỜI ĐẠI HỒ CHÍ MINH của Phan Duy Kha

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Mười Hai 2010
H B T N S B C
« Th11   Th1 »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Most Recent Posts


%d bloggers like this: