Ô Thanh Bảo có phải là ô Cầu Giấy ?

Tháng Mười 13, 2010 at 11:42 sáng Bạn nghĩ gì về bài viết này?

           Ô Thanh Bảo có phải là ô Cầu Giấy ?

    Trong chương trình truyền hình tìm hiểu về các cửa ô Thăng Long- Hà Nội, phát vào 23 h 30 ngày 22- 9- 2010 trên kênh VTV1 , đài Truyền hình Việt Nam, khi các nhà làm phim phỏng vấn nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc (người được gọi là nhà Hà Nội học vì có nhiều tác phẩm nghiên cứu về Hà Nội) rằng: “Có phải ô Thanh Bảo là ô Cầu Giấy không?” .Và ông Nguyễn Vinh Phúc đã trả lời, đại ý: Ô Thanh Bảo đúng là ô Cầu Giấy. Sở dĩ có tên như thế là vì cửa ô ở trên địa phận làng Thanh Bảo , nhưng vì dân Cầu Giấy thường đem giấy đến đây bán phục vụ các sĩ tử mà có tên như thế. Cầu ở đây không có nghĩa là cây cầu bắc qua sông mà là cầu chợ, lều chợ. Tức là lều chợ bán giấy (!) Trong cuốn Phố và đường Hà Nội, (cũng của Nguyễn Vinh Phúc, Nxb Giao thông vận tải, 2004, tr.573) trong mục từ “Thanh Bảo” ông cũng giải thích như vậy và còn viết thêm : Thực ra ở Cầu Giấy không có cửa ô nào cả. Vậy có phải ở Cầu Giấy không có cửa ô nào và ô Thanh Bảo chính là ô Cầu Giấy ?

    Thực ra, từ xưa ô Cầu Giấy là ô Cầu Giấy, ô Thanh Bảo là ô Thanh Bảo, chưa bao giờ ô Thanh Bảo lại là ô Cầu Giấy cả. Để giải thích vấn đề này chúng ta lại phải tìm hiểu sâu xa về sự hình thành toà thành Thăng Long từ các triều đại Lý Trần Lê cho đến thành Hà Nội thời Nguyễn.

    Ô Cầu Giấy xưa nằm gần Cầu Giấy (cây cầu bắc qua sông Tô Lịch, để đi về phía tây hoặc từ phía tây vào thành) nên có tên như thế. Sở dĩ cửa ô nằm ở đây vì liên quan đến toà thành Thăng Long xưa. Chúng ta biết, toà thành này được xây dựng từ đời Lý, trải qua các triều đại Trần , Lê. Tường thành phía tây là Đường Bưởi ngày nay. Tường thành phía tây nam trùng với đường La Thành ngày nay, rồi chạy thẳng đến đường Giảng Võ. Ô Cầu Giấy chính là cửa ô mở ỏ góc tây nam của toà thành này. Vì nó ở gần Cầu Giấy nên có tên như thế. Nó chính là cửa ngõ phía tây của thành Thăng Long.

    Còn ô Thanh Bảo nằm ở địa phận làng Thanh Bảo đầu phố Sơn Tây giao với phố Kim Mã và phố Nguyễn Thái Học ngày nay, cách ô Cầu Giấy khoảng ba cây số về phía nội đô. Sở dĩ có cửa ô Thanh Bảo là vì, vào thời nhà Nguyễn, phía tây Hoàng thành Thăng Long không sử dụng đến. Toà thành ngoài của thành Hà Nội ( thành đất) ở phía tây bị “co vào”, chạy dọc theo các phố Gỉang Võ, Sơn Tây, Ngọc Hà vượt qua vườn Bách Thảo ,chạy dọc theo đường Thanh Niên rồi lên ô Yên Phụ. Cửa ô mở về phía tây chính là cửa ô Thanh Bảo. Như vậy trên một đường phố Kim Mã đã hình thành hai cửa ô ở hai thời kỳ lịch sử khác nhau. Đây là phản ánh quá trình “co lại” của toà thành Thăng Long thời Lý -Trần –Lê  đến thành Hà Nội thời Nguyễn. Việc gọi ô Thanh Bảo là ô Cầu Giấy là một sự ngộ nhận .

    Ô Cầu Giấy chính là nơi quân ta phục kích giết chết hai tên chỉ huy Pháp là Phờ răng xi Gác ni ê (ngày 21- 12- 1873) và Hăng ri Ri vi e (ngày 19-5-1883) . Còn cửa ô Thanh Bảo không liên quan đến sự kiện lịch sử đặc biệt nào. Trong dân gian, chưa ai nhầm cửa ô Thanh Bảo là cửa ô Cầu Giấy cả. Nếu nói ô Thanh Bảo là ô Cầu Giấy thì hoá ra hai tên chỉ huy giặc bị phục kích giết chết ở khoảng bến xe Kim Mã ngày nay hay sao ?

                                                                            Phan Duy Kha

   Ảnh: Bản đồ thành Thăng Long thời Lý Trần Lê và thành Hà Nội thời Nguyễn do Phan Duy Kha lập lại trên nền tờ bản đồ Hà Nội ngày nay.

A: Thành Thăng Long thời Lý Trần Lê.( Theo Hồng Đức bản đồ, 1490)            B: Thành Hà Nội (thành đất) thời Nguyễn (Theo bản đồ vẽ năm 1831)     Các ký hiệu trên cả hai bản đồ . 1 : Ô Cầu Giấy; 2 : Ô Thanh Bảo .

Advertisements

Entry filed under: Uncategorized.

Lăng mộ Quang Trung ở Nghệ An, một hướng tìm tòi mới Trận đánh đồn Ngọc Hồi, Quang Trung dùng bó rơm hay tấm ván

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Mười 2010
H B T N S B C
« Th9   Th11 »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Most Recent Posts


%d bloggers like this: